1. Wettelijke basis – De regels voor private observatie in België staan in de Wet van 18 mei 2024 tot regeling van de private opsporing. De wet legt beperkingen op aan de duur van een observatie. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het aantal uren, maar ook naar onder meer:
- de persoon die wordt geobserveerd;
- het doel van de observatie;
- de opdrachtgever;
- de opdracht(en);
- de periode waarin de observaties plaatsvinden.
2. Hoe lang mag een observatie duren? – De wet bepaalt een specifieke beperking voor observaties van dezelfde persoon wanneer het gaat om hetzelfde doel en dezelfde opdrachtgever/opdracht. Daarbij wordt gewerkt met een grens van minder dan vier dagen, waarbij de observatieperioden al dan niet opeenvolgend kunnen zijn. (De concrete wettelijke formulering en de omstandigheden van de opdrachten zijn bepalend).
3. Waarom is dat belangrijk? – Een detective kan bijvoorbeeld niet noodzakelijk de volgende redenering volgen: “Ik heb vier dagen geobserveerd, dus ik stop vandaag en begin morgen met een nieuwe opdracht zodat ik opnieuw vier dagen mag observeren.” De wet kijkt juist naar de samenhang tussen de observaties, de persoon, het doel en de opdrachten. Het kunstmatig opsplitsen van één onderzoek in verschillende opdrachten verandert dus niet automatisch de wettelijke beoordeling.
Stel dat een privédetective opdracht krijgt om het gedrag en de verplaatsingen van één bepaalde persoon te onderzoeken. Hij observeert bijvoorbeeld maandag 6 uur, woensdag 8 uur en vrijdag 5 uur. De totale observatietijd bedraagt dan 19 uur.
Voor de toepassing van de wet moet niet alleen naar die 19 uur worden gekeken, maar ook de duur en samenhang van de observatieperioden, het doel van het onderzoek en de betrokken opdrachten moeten worden beoordeeld.
4. Belangrijke nuance over “96 uur” – De uitdrukking 96 uur kan worden gebruikt als omzetting van vier dagen. Toch betekent dit niet automatisch dat een privédetective een vrij beschikbaar quotum van 96 uur observatie per kalendermaand heeft. De wettelijke beperking moet worden toegepast volgens de precieze bewoordingen van de wet. Daarom is het voor een concreet dossier belangrijk om de observaties per periode te registreren en ook de opdrachtgever, het onderzoeksdoel en de betrokken persoon duidelijk te documenteren.
Samenvatting – Er bestaat een wettelijke beperking op de duur van observatie. De regel mag echter niet worden vereenvoudigd tot “maximaal 96 uur per maand”. Bij een concrete opdracht moet worden gekeken naar de vierdagenregel, de samenhang tussen observatieperioden, dezelfde persoon, hetzelfde doel en de betrokken opdrachtgever/opdracht(en).
Voor een juridisch correcte beoordeling van een specifieke planning moet de actuele tekst van de Wet van 18 mei 2024 worden toegepast.
–> Dit artikel is een vereenvoudigde juridische toelichting en geen individueel juridisch advies. <–